{"id":2533,"date":"2019-09-13T10:27:42","date_gmt":"2019-09-13T08:27:42","guid":{"rendered":"http:\/\/malgorzatamarkiewicz.com\/?p=2533"},"modified":"2020-10-25T10:31:17","modified_gmt":"2020-10-25T09:31:17","slug":"book-raider-2019","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/?p=2533","title":{"rendered":"Book Raider 2019"},"content":{"rendered":"Wystawa indywidualna w <a href=\"http:\/\/sheftergallery.com\/pl\/exhibitions\/book-raider-2\/\">Shefter Gallery<\/a>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/mini-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-2534\" src=\"http:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/mini-1-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/mini-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/mini-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/mini-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/mini-1.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Mistyfikacja etnograficzna<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Zeszyt z piosenkami \u201eZrobimy to same\u201d<\/p>\n<p>Link do wideo \u201eBook Raider\u201d :<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"book raider small\" src=\"https:\/\/player.vimeo.com\/video\/333292509?dnt=1&amp;app_id=122963\" width=\"940\" height=\"529\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; fullscreen\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Przedmiotem moich bada\u0144 sta\u0142 si\u0119 datowany na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 XX wieku brulion w twardej oprawie, zwany dalej \u201eZeszytem z piosenkami\u201d, znaleziony na strychu wiejskiej jednostki mieszkalnej pochodz\u0105cej najprawdopodobniej z lat 30 tego samego wieku starej ery. Styl siedliska ka\u017ce usytuowa\u0107 go w kr\u0119gu kulturowym okre\u015blanym w\u00f3wczas jako Beskid Wyspowy. Obszar ten zajmowa\u0142a w\u00f3wczas mononarodowa organizacja administracyjna zwana Polsk\u0105. Zeszyt najprawdopodobniej pochodzi sprzed czas\u00f3w chwilowego w\u0142\u0105czenia jej w federacyjne struktury europejskie (szerzej o tym w <i>Ziemie europejskie. Kultura i polityka w czasach federacyjnych. Analiza<\/i> dr. Aarona Jankiego z G\u0142\u00f3wnego Seminarium Przesz\u0142o\u015bci). Zachowany zosta\u0142 przypadkowo, dzi\u0119ki przeniesieniu ca\u0142o\u015bci zabudowania do prywatnej kolekcji dawnych artefakt\u00f3w w Zonie Y8.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Po \u015bmierci w\u0142a\u015bciciela i w wyniku wprowadzenia dyskusyjnego dekretu o Materia\u0142ach Biologicznie Niebezpiecznych ca\u0142o\u015b\u0107 kolekcji zosta\u0142a przeznaczona do utylizacji. Chwil\u0119 przed wykonaniem egzekucji uda\u0142o mi si\u0119 przeprowadzi\u0107 ostatnie nieoficjalne badania stanowiska. Pobie\u017cne, z racji presji czasu, i skupione na dokumentach pisanych pozwoli\u0142y na odnalezienie \u201eZeszytu z piosenkami\u201d, w moim przekonaniu jednego z niewielu zachowanych obiekt\u00f3w tej rangi sprzed Wielkiej Zapa\u015bci.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Na pierwszy rzut oka brulion zawiera spisane odr\u0119cznie oraz na prymitywnej maszynie do pisania teksty liryczne w prawie wymar\u0142ym j\u0119zyku powszechnym. Tekstom towarzysz\u0105 ilustracje fotograficzne kobiet. Dok\u0142adniejsze studia nad nimi wskazuj\u0105, \u017ce pochodz\u0105 one z publikacji seryjnych zwanych czasopismami, popularnych w tamtych czasach. By\u0142y to druki \u2013 zbiory prostych porad oraz instrukcji samodzielnego wykonywania odzie\u017cy damskiej, takich jak rozpowszechniony wtedy ubi\u00f3r okre\u015blaj\u0105cy p\u0142e\u0107, czyli \u201esukienka\u201d, oraz innych element\u00f3w garderoby okre\u015blanych obecnie jako segreguj\u0105ce. Fragmenty podobnych pism znajduj\u0105 si\u0119 w niepublicznych archiwach Ministerstwa Nietera\u017aniejszo\u015bci, ich szersz\u0105 analiz\u0105 zaj\u0119\u0142a si\u0119 dra Aliza Nankel w wybitnej publikacji <i>O pozornych rado\u015bciach kiedy\u015b. Dobra konsumpcyjne przed Wielk\u0105 Zapa\u015bci\u0105<\/i>, wydanej przez Uniwersytet Strefy B23.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>W zeszycie znalaz\u0142am r\u00f3wnie\u017c prze\u0142o\u017cone mi\u0119dzy stronicami, r\u0119cznie rozrysowane wzory. Wydaj\u0105 si\u0119 instrukcjami wykonywania dekoracji w metodzie okre\u015blanej jako \u201edzierganie\u201d<i> <\/i>\u2013 popularnej rozrywce kobiet z przesz\u0142o\u015bci (ibidem). Co nietypowe, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 one z liter u\u0142o\u017conych w s\u0142owa (w archiwach ziemskich nie zarejestrowano podobnych przyk\u0142ad\u00f3w). Analiza wykaza\u0142a, \u017ce s\u0105 to cytaty pochodz\u0105ce z zapisanych w brulionie tekst\u00f3w.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>W archiwach niepublicznych Ministerstwa Nietera\u017aniejszo\u015bci znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pochodz\u0105ce z podobnego okresu p\u0142yty winylowe, kasety magnetofonowe z nagraniami muzycznymi oraz szcz\u0105tkowo p\u0142yty CD i dyski komputer\u00f3w z zachowanymi w skromnej ilo\u015bci plikami d\u017awi\u0119kowymi, kt\u00f3re wcze\u015bniej cz\u0119\u015bciowo bada\u0142am. Naprowadzi\u0142o mnie to na trop po\u0142\u0105czenia tych dw\u00f3ch \u015bwiadectw materialnych. Analiza por\u00f3wnawcza nagra\u0144 audio oraz tekst\u00f3w z omawianego zeszytu pozwoli\u0142a na jednoznaczne stwierdzenie, \u017ce zawiera on teksty popularnych w owych czasach piosenek wykonywanych zar\u00f3wno przez kobiety, jak i m\u0119\u017cczyzn.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Jak wiemy z zachowanych przekaz\u00f3w, kobiety w tych czasach wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego \u017cycia sp\u0119dza\u0142y, s\u0142uchaj\u0105c prostych urz\u0105dze\u0144 transmituj\u0105cych zwanych \u201eradiami\u201d i opiekuj\u0105c si\u0119 jednostkami mieszkalnymi oraz zamieszkiwanymi przez nie skodyfikowanymi mikrostrukturami spo\u0142ecznymi zwanymi \u201enormalnymi rodzinami\u201d<i>.<\/i> Tu warto przywo\u0142a\u0107 istotne opracowanie <i>Obyczajowo\u015b\u0107 ery dyskryminacji<\/i> dra Ybany Okande (wyd. Uniwersytet Strefy B23). Mimo wnikliwo\u015bci pracy zaledwie wspomina ona o muzyce popularnej jako elemencie \u017cycia codziennego. Prawdopodobnie z racji niewystarczaj\u0105cego materia\u0142u \u017ar\u00f3d\u0142owego, raczej odnotowuje fakt jej istnienia jako istotnej cz\u0119\u015bci aktywno\u015bci tw\u00f3rczej zwanej wtedy \u201epopkultur\u0105\u201d, ni\u017c poddaje j\u0105 analizie. \u201eZeszyt z piosenkami\u201d, jak przypuszczam, pozwoli wype\u0142ni\u0107 t\u0119 luk\u0119.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce piosenki nieprzypadkowo zosta\u0142y zilustrowane zdj\u0119ciami pochodz\u0105cymi z poradnik\u00f3w do rob\u00f3tek r\u0119cznych. Teksty pisane, jak wyka\u017ce dalsza analiza, by\u0142y instrukcjami i opisami okre\u015blaj\u0105cymi role kobiece oraz normy zachowa\u0144 w obr\u0119bie \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, natomiast fotografie oraz instrukcje wykonywania odzie\u017cy kodyfikowa\u0142y formy wygl\u0105du. Ewidentnie by\u0142y to emanacje oczekiwa\u0144 \u00f3wczesnego prymitywnego spo\u0142ecze\u0144stwa wobec kobiet. Dyskusyjne pozostaje natomiast, na ile by\u0142y to wytyczne oficjalne, projektowane przez system, a na ile zaledwie przemycane, niemal\u017ce podprogowo, w na poz\u00f3r niewinnym melodyjnie brzmi\u0105cym tek\u015bcie oraz stylizowanej fotografii ubioru.<\/p>\n<p>Trudno jednoznacznie oceni\u0107, czy konstrukcja i zawarto\u015b\u0107 \u201eZeszytu z piosenkami\u201d by\u0142a celow\u0105, \u015bwiadom\u0105 praktyk\u0105. Jednak niekt\u00f3re przekazy oraz szcz\u0105tkowe \u017ar\u00f3d\u0142a znajduj\u0105ce si\u0119 w archiwach (przyk\u0142adowo tzw. <i>Biblioteczka panny na wydaniu <\/i>zawieraj\u0105ca strz\u0119py spalonego dziennika i, jak przypuszcza si\u0119, tomiku poezji nieznanego autora lub autorki odnaleziona w ruinach Londynu, a obecnie znajduj\u0105ca si\u0119 w Centralnym Archiwum Nowolondy\u0144skim) pozwalaj\u0105 przypuszcza\u0107, \u017ce spisywanie tekst\u00f3w piosenek by\u0142o w\u00f3wczas popularne. Prowadzenie takiego zeszytu pozwala\u0142o w\u0142a\u015bcicielce na przechowywanie tekst\u00f3w i instrukcji \u2013 lekcji modelowego zachowania kobiety \u2013 by m\u00f3c je przyswoi\u0107 i utrwala\u0107. Prawdopodobnie wyst\u0119puj\u0105ce wzajemne po\u017cyczanie sobie zeszyt\u00f3w przez kobiety by\u0142o sposobem na podtrzymanie wi\u0119zi mi\u0119dzy mieszkankami, zw\u0142aszcza w mniejszych skupiskach ludzkich. By\u0142 to te\u017c prawdopodobnie po prostu do\u015b\u0107 infantylny spos\u00f3b sp\u0119dzania czasu.<\/p>\n<p>Po do\u015b\u0107 og\u00f3lnym wst\u0119pie warto przej\u015b\u0107 do tre\u015bci niekt\u00f3rych tekst\u00f3w wype\u0142niaj\u0105cych \u201eZeszyt z piosenkami\u201d. Pozwoli to na klarowniejsze i bardziej szczeg\u00f3\u0142owe zrekonstruowanie obrazu kobiety funkcjonuj\u0105cego w drugiej po\u0142owie XX wieku starej ery.<\/p>\n<p>Analizuj\u0105c kolejne teksty, mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce jednym z dominuj\u0105cych uczu\u0107 w nich poruszanych by\u0142 smutek. Jego intensywna obecno\u015b\u0107 w tekstach najprawdopodobniej odpowiada\u0142a faktycznym prze\u017cyciom ich odbiorczy\u0144, jednocze\u015bnie sk\u0142aniaj\u0105c je do oswojenia si\u0119 z nim i uznania za naturalny. Mia\u0142o to by\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c sk\u0142ania\u0107 kobiety do przejawiania sk\u0142onno\u015bci opieku\u0144czych i po\u015bwi\u0119cania si\u0119 opresyjnym i\/lub dysfunkcyjnym m\u0119\u017cczyznom. Buduje to obraz kobiety tamtych lat jako postaci tragicznej, wiecznie czekaj\u0105cej, cierpi\u0105cej. Interesuj\u0105ca jest te\u017c pewnego rodzaju wiara w popraw\u0119 zachowania m\u0119\u017cczyzny jako forma nagrody za po\u015bwi\u0119cenie. Dok\u0142adnie taki mechanizm uj\u0119ty w konstrukcj\u0119 narracyjn\u0105 mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w tek\u015bcie ze strony 12 i 13 \u201eZeszytu z piosenkami\u201d, autorki okre\u015blonej jako Agnieszka Osiecka. Wykonanie utworu powierzano piosenkarce w brulionie nazywanej S\u0142aw\u0105 Przybylsk\u0105. Linia melodyczna, a najpewniej taka towarzyszy\u0142a \u015bpiewowi, nie jest nam znana. Pozostaje zatem jedynie zacytowa\u0107 fragmenty:<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><b>Znalaz\u0142am ci\u0119 w rynsztoku,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>bez szelek i widok\u00f3w,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>za w\u0142osy ci\u0119 wywlek\u0142am<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>spoza krat, krat, krat.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>A ty mnie precz wygna\u0142e\u015b<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>i tamt\u0105 pokocha\u0142e\u015b,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>to po co ca\u0142owa\u0142e\u015b mnie<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>wtedy tak? (\u2026)<\/b><\/p>\n<p>Podmiot liryczny \/ bohaterka piosenki (by\u0107 mo\u017ce sama autorka) w\u0142o\u017cy\u0142a du\u017co wysi\u0142ku oraz nak\u0142ad\u00f3w finansowych, aby wybranek dor\u00f3wna\u0142 jej pozycji spo\u0142ecznej oraz estetycznej. Jednak m\u0119\u017cczyzna, korzystaj\u0105c z w\u0142asnej przemiany, odchodzi do innej, najprawdopodobniej bardziej atrakcyjnej seksualnie, kobiety. Co interesuj\u0105ce, chwilowo tekst zaznacza si\u0142\u0119 kobiety i jej zdolno\u015b\u0107 do znalezienia odpowiedniejszego partnera. Jednak\u017ce ko\u0144cowe s\u0142owa zatrwa\u017caj\u0105:<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><b>TY JESTE\u015a KAWA\u0141 DRANIA,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>to nie do wytrzymania,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>na diab\u0142a mi potrzebny<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>taki ch\u0142op, ch\u0142op, ch\u0142op?<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>Wystawi\u0119 ci rachunek<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>za wikt i opierunek,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>za ka\u017cdy poca\u0142unek \u2013<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>ZAP\u0141A\u0106!<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>ALBO WR\u00d3\u0106.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p>Mo\u017cna na tej podstawie wnioskowa\u0107, \u017ce kobiety \u017cyj\u0105ce w drugiej po\u0142owie XX wieku starej ery konstytuowa\u0142y si\u0119 jedynie wobec m\u0119\u017cczyzny i w relacji z nim szukaj\u0105c jedynego mo\u017cliwego spe\u0142nienia. Nieistotna okazywa\u0142a si\u0119 chocia\u017cby etyczno\u015b\u0107 partnera. Warty uwagi w tym kontek\u015bcie jest tekst znajduj\u0105cy si\u0119 na stronie 8. W utworze zatytu\u0142owanym <i>Widzisz ma\u0142a<\/i> (tego samego duetu wokalno-tekstowego, co sugeruje jego popularno\u015b\u0107 w tamtych czasach) czytamy:<\/p>\n<p><b>Mia\u0142a\u015b wtedy osiemna\u015bcie lat,<\/b><\/p>\n<p><b>gdy do miasta przyby\u0142 on.<\/b><\/p>\n<p><b>Mia\u0142 na sobie wi\u0119cej \u0142at,<\/b><\/p>\n<p><b>ni\u017c ze sob\u0105 forsy wzi\u0105\u0142. (\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>Do wi\u0119zienia potem trafi\u0142 on,<\/b><\/p>\n<p><b>cho\u0107 nie na \u015bmier\u0107 wtedy bi\u0142.<\/b><\/p>\n<p><b>Ty p\u0142aka\u0142a\u015b, jak by\u0142 s\u0105d,<\/b><\/p>\n<p><b>\u017ce si\u0119 trzeba \u017cegna\u0107 z nim.<\/b><\/p>\n<p><b>(\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>Przemin\u0119\u0142o siedem twardych lat,<\/b><\/p>\n<p><b>gdy z wi\u0119zienia wyszed\u0142 on.<\/b><\/p>\n<p><b>Zn\u00f3w mu szcz\u0119\u015bcie chcia\u0142a\u015b da\u0107,<\/b><\/p>\n<p><b>ale on ju\u017c inn\u0105 wzi\u0105\u0142.<\/b><\/p>\n<p><b>Wyp\u0142aka\u0142a\u015b ca\u0142e oczy twe \u2013<\/b><\/p>\n<p><b>popatrz, ILE TY MASZ LAT \u2013<\/b><\/p>\n<p><b>a on jeszcze hula, bawi si\u0119,<\/b><\/p>\n<p><b>a on jeszcze m\u0142ody jest\u2026<\/b><\/p>\n<p>Widoczny jest tu wyra\u017anie brak szacunku dla starszych kobiet, kt\u00f3re utraci\u0142y prostacko rozumian\u0105 atrakcyjno\u015b\u0107 seksualn\u0105. Warto w tym miejscu zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce nie dzieje si\u0119 tak w wypadku m\u0119\u017cczyzny: dla podmiotu lirycznego m\u0119\u017cczyzna mimo up\u0142ywu lat jest tak samo atrakcyjny. Sugeruje to, \u017ce powszechnie podobnie niesymetrycznie postrzegano warto\u015b\u0107 ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, dyskryminuj\u0105c kobiety r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na wiek.<br \/>\nJednak wydaje si\u0119, \u017ce one same mniej lub bardziej dobrowolnie lokowa\u0142y si\u0119 na pozycjach pasyw-nych i podleg\u0142ych m\u0119\u017cczy\u017anie. W piosence ze strony 40, datowanej na rok 1972, niejaka Rena Rolska prosi:<\/p>\n<p><b>Niech pan mnie we\u017amie<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>Ze sob\u0105 do domu<\/b><\/p>\n<p><b>Ja pana prosz\u0119, ja b\u0142agam, ja chc\u0119<\/b><\/p>\n<p><b>Ja jestem grzeczna<\/b><\/p>\n<p><b>Nie wadz\u0119 nikomu (\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>A \u017conie niech pan powie<\/b><\/p>\n<p><b>\u017be pan znalaz\u0142 mnie (\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>I jaki\u015b ciep\u0142y k\u0105cik<\/b><\/p>\n<p><b>Znajdzie dla mnie gdzie\u015b<\/b><\/p>\n<p><b>No, na przyk\u0142ad na biurku<\/b><\/p>\n<p><b>Na fortepianie<\/b><\/p>\n<p><b>\u017beby\u015b m\u00f3g\u0142 popatrze\u0107 na mnie (\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>Je\u015bli zjawi si\u0119 kto\u015b mi\u0142y<\/b><\/p>\n<p><b>Zaraz pragn\u0119 zdoby\u0107 go<\/b><\/p>\n<p><b>Ju\u017c nie ma na to si\u0142y<\/b><\/p>\n<p><b>Prosto z mostu m\u00f3wi\u0119 to<\/b><\/p>\n<p><b>Pan taki biedny, taki sam<\/b><\/p>\n<p><b>Wi\u0119c pro\u015bb\u0119 t\u0119 do pana mam<\/b><\/p>\n<p><b>Niech pan mnie we\u017amie<\/b><\/p>\n<p><b>Ze sob\u0105 do domu!<\/b><\/p>\n<p>Zastanawiaj\u0105ca jest niezwyk\u0142a niedojrza\u0142o\u015b\u0107 tej pro\u015bby, przedk\u0142adaj\u0105ca przedmiotowo\u015b\u0107 ponad podmiotowo\u015b\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce mia\u0142o to spe\u0142nia\u0107 prymitywne m\u0119skie fantazje o kobiecie-przedmiocie. Warto tu nadmieni\u0107, \u017ce w stanowiskach archeologicznych na terenach wschodnich by\u0142ych Stan\u00f3w Ameryka\u0144skich odkryto kilka przyk\u0142ad\u00f3w r\u00f3\u017cnie zachowanych syntetycznych figur kobiecych o wyra\u017anie seksualnym charakterze. Mo\u017ce autorem tekstu jest zatem m\u0119\u017cczyzna. Mimo \u017ce wy\u015bpiewywany przez kobiet\u0119 i przez kobiety s\u0142uchany, mia\u0142 programowa\u0107 je do zaspokajania zachcianek m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n<p>Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na tekst datowany na 1963 rok, a zamieszczony na stronach 24 i 25 \u201eZeszytu z Piosenkami\u201d. W tym przypadku dzi\u0119ki obecno\u015bci nagrania w archiwach niepublicznych Ministerstwa Nietera\u017aniejszo\u015bci wiemy, \u017ce zosta\u0142 on napisany przez m\u0119\u017cczyzn\u0119, m\u0119\u017cczyzna te\u017c skomponowa\u0142 do niego muzyk\u0119. Kobiecie pozostawiono jego za\u015bpiewanie:<\/p>\n<p><b>Ta ma\u0142a pi\u0142a dzi\u015b i jest wstawiona.<\/b><\/p>\n<p><b>Kto nie chce wierzy\u0107 mi, niech si\u0119 przekona.<\/b><\/p>\n<p><b>Rozkoszny szmerek w pijanej g\u0142\u00f3wce ma,<\/b><\/p>\n<p><b>Wi\u0119c jak cukierek usteczka s\u0142odkie wszystkim da.<\/b><\/p>\n<p>Kobieta przyznaje, \u017ce jest pod wp\u0142ywem popularnej wtedy u\u017cywki \u2013 \u201ealkoholu\u201d<i>. <\/i>Substancja powoduj\u0105ca zmiany w zachowaniu oraz spadek potencja\u0142u intelektualnego za\u017cywaj\u0105cych j\u0105 powoduje u podmiotu lirycznego bezwolno\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 oddania si\u0119 m\u0119\u017cczy\u017anie. Ponownie wydaje si\u0119 to wyrazem m\u0119skiej fantazji i potrzeby zdominowania kobiety. Jest wr\u0119cz wyrazem fantazji o gwa\u0142cie:<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><b>Ta ma\u0142a pi\u0142a dzi\u015b i jest wstawiona,<\/b><\/p>\n<p><b>Jest taka senna, ach, rozanielona,<\/b><\/p>\n<p><b>Czyj j\u0105 rozpali\u0142 \u017car, kto jej star\u0142 puder z lic?<\/b><\/p>\n<p><b>Ta ma\u0142a pi\u0142a dzi\u015b i nie wie nic!<\/b><\/p>\n<p>W omawianych tekstach dominuj\u0105 kobiety zapracowane, dziel\u0105ce aktywno\u015b\u0107 mi\u0119dzy prac\u0119 w jednostkach przemys\u0142owych i us\u0142ugowych a opiek\u0105 nad jednostkami mieszkalnymi. Trudno odczytywa\u0107 to przeci\u0105\u017cenie obowi\u0105zkami w kategoriach wczesnej emancypacji. By\u0142 to raczej rezultat niekontrolowanej i nieprzemy\u015blanej industrializacji, w kt\u00f3rej musia\u0142a odnale\u017a\u0107 si\u0119 kobieta kszta\u0142towana przez system jako jednostka s\u0142absza. W tym uj\u0119ciu dojmuj\u0105ce s\u0105 teksty na stronach od 3 do 5 brulionu. Tekst datowany na 1978 rok i podpisany \u201eHalina Kunicka\u201d, g\u0142osi:<\/p>\n<p><b>Wsta\u0142am o si\u00f3dmej rano<\/b><\/p>\n<p><b>i jest ju\u017c si\u00f3dma wieczorem (\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>przede mn\u0105 \u2013 jak na apelu \u2013<\/b><\/p>\n<p><b>stan\u0119\u0142o d\u0142ugim rz\u0119dem&#8230;<\/b><\/p>\n<p><b>Dwana\u015bcie skulonych i drobnych<\/b><\/p>\n<p><b>godzin z \u017cycia kobiety,<\/b><\/p>\n<p><b>tak bardzo do siebie podobnych,<\/b><\/p>\n<p><b>straszliwie podobnych, niestety. (\u2026)<\/b><\/p>\n<p>Wiemy, \u017ce formalnie w okresie przed Wielk\u0105 Zapa\u015bci\u0105 niewolnictwo nie wyst\u0119powa\u0142o w terenach bardziej rozwini\u0119tych kulturowo i gospodarczo. Jednak pewne jego elementy jako nieskodyfikowane normy relacji mi\u0119dzyludzkich musia\u0142y wyst\u0119powa\u0107 w strukturach spo\u0142ecznych o tak silnych tendencjach dyskryminuj\u0105cych i r\u00f3\u017cnicach klasowych. Kobiety starej ery okazuj\u0105 si\u0119 nieustannie czekaj\u0105cymi i oddanymi przede wszystkim m\u0119\u017cczy\u017anie <i>quasi<\/i>-niewolnicami. By rzec bardziej poetycko: s\u0142u\u017ckami na nieustaj\u0105cej biesiadzie goszcz\u0105cej m\u0119\u017cczyzn. Dowodzi tego niejaka Alicja Majewska w piosence datowanej na 1980 rok, a zamieszczonej na stronie 10 zeszytu:<\/p>\n<p><b>bo m\u0119ska rzecz by\u0107 daleko,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>a kobieca \u2013 wiernie czeka\u0107, (\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>M\u0119ska rzecz \u2013 dogna\u0107 w biegu<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>i u\u015bmierzy\u0107 grzywy fal&#8230;<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>Nasza rzecz \u2013 sta\u0107 na brzegu,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p><b>sta\u0107 i wierzy\u0107 i patrze\u0107 w dal&#8230;<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/b><\/p>\n<p>Kolejny niepozostawiaj\u0105cy w\u0105tpliwo\u015bci co do kondycji kobiet w tamtych czasach jest szokuj\u0105cy cytat z piosenki podpisanej jako Czerwony Tulipan i datowanej na 1990 rok, na stronie 41. Oto on:<\/p>\n<p><b>Jedyne, co mam, to z\u0142udzenia<\/b><\/p>\n<p><b>\u017be mog\u0119 mie\u0107 w\u0142asne pragnienia<\/b><\/p>\n<p>Nietrudno ten kr\u00f3tki fragment zinterpretowa\u0107 jako wyraz zupe\u0142nej rezygnacji. Kobieta starej ery nie ma nic poza \u015bwiadomo\u015bci\u0105 nieposiadania niczego, tak jakby musia\u0142a toczy\u0107 swoje \u017cycie \u201ebez siebie samej\u201d. Uwik\u0142ana w opresyjny system norm i nakaz\u00f3w, kt\u00f3ry nie pozwala jej na pe\u0142ne samostanowienie i indywidualny rozw\u00f3j.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na piosenki o kobietach wykonywane przez m\u0119\u017cczyzn. Najprawdopodobniej nie znajdziemy tam tekst\u00f3w autorstwa kobiet, co jest zwi\u0105zane z monopolem m\u0119\u017cczyzn na dzia\u0142alno\u015b\u0107 intelektualn\u0105 i tw\u00f3rcz\u0105 w czasach \u201eery dyskryminacji\u201d. Kobiety \u015bpiewaj\u0105ce, wymieniane wcze\u015bniej, pe\u0142ni\u0142y raczej funkcj\u0119 instrument\u00f3w muzycznych.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Utworem napisanym i za\u015bpiewanym przez m\u0119\u017cczyzn\u0119 jest ten ze strony 44 \u201eZeszytu z piosenkami\u201d. Niejaki Jan Kaczmarek opisuje tytu\u0142ow\u0105 \u201eBrzydk\u0105 Kry\u015bk\u0119\u201d (Kry\u015bka \u2013 zdrobnia\u0142e archaiczne imi\u0119 \u017ce\u0144skie) jako kobiet\u0119 nieurodziw\u0105 i niezgrabn\u0105, desperacko d\u0105\u017c\u0105c\u0105 do nawi\u0105zania relacji z najpodlejszym nawet m\u0119\u017cczyzn\u0105:<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><b>Ch\u0142op \u017ceby jaki, wcale niepi\u0119kny<\/b><\/p>\n<p><b>Bandyta, oszust, pijak, z\u0142odziej,<\/b><\/p>\n<p><b>wszystko jedno \u2013 jaki z\u0142y<\/b><\/p>\n<p><b>By si\u0119 sko\u0144czy\u0142y dziewcz\u0119ce m\u0119ki<\/b><\/p>\n<p><b>Niechby katowa\u0142, niechby i bi\u0142<\/b><\/p>\n<p><b>Niechby j\u0105 porwa\u0142 ca\u0142\u0105 zemdla\u0142\u0105<\/b><\/p>\n<p><b>Niechby przycisn\u0105\u0142 do grubych ust<\/b><\/p>\n<p><b>I tam j\u0105 wywi\u00f3z\u0142, gdzie ch\u0142opy maj\u0105<\/b><\/p>\n<p><b>Nieeuropejski zupe\u0142nie gust<\/b><\/p>\n<p>Ten uderzaj\u0105co prze\u015bmiewczy utw\u00f3r ko\u0144czy si\u0119 generalizuj\u0105cym stwierdzeniem dotycz\u0105cym kobiet nie\u0142adnych, ale za to \u201emi\u0142ych, zaradnych i gospodarnych\u201d<i>.<\/i> Kobiety zatem mog\u0142y spe\u0142nia\u0107 jedynie dwie funkcje zapewniaj\u0105ce im zainteresowanie m\u0119\u017cczyzn: seksualn\u0105 i gospodarcz\u0105.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Kolejny utw\u00f3r, r\u00f3wnie\u017c Jana Kaczmarka, ze strony 26, \u201eCzego si\u0119 boisz g\u0142upia\u201d,<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>dotyczy z kolei przede wszystkim pr\u00f3by wymuszenia na kobiecie stosunku p\u0142ciowego:<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><b>Czego si\u0119 boisz, g\u0142upia?<\/b><\/p>\n<p><b>Czemu nie chcesz i\u015b\u0107 na ca\u0142o\u015b\u0107?<\/b><\/p>\n<p><b>Ja si\u0119 mog\u0119 wst\u0119pnie upi\u0107<\/b><\/p>\n<p><b>Bo to dobre jest na \u015bmia\u0142o\u015b\u0107<\/b><\/p>\n<p><b>Czego si\u0119 boisz, g\u0142upia?<\/b><\/p>\n<p><b>Przecie\u017c to jest zwyk\u0142a sprawa!<\/b><\/p>\n<p><b>A jak uda si\u0119 zabawa,<\/b><\/p>\n<p><b>Mog\u0119 ci pier\u015bcionek kupi\u0107<\/b><\/p>\n<p>M\u0119\u017cczyzna wyst\u0119puje tu jako dyktuj\u0105cy warunki i poni\u017caj\u0105cy agresor. Niejako r\u00f3wnie\u017c napastliwy klient chc\u0105cy za us\u0142ug\u0119 seksualn\u0105 zap\u0142aci\u0107 bi\u017cuteri\u0105. Z zachowanych przekaz\u00f3w wiemy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce obyczaj wr\u0119czania kobiecie pier\u015bcionka by\u0142 powszechnym rytua\u0142em poprzedzaj\u0105cym \u201eza\u015blubiny\u201d. Zwyczaj ten<i> <\/i>polega\u0142 na oddaniu kobiety w dyspozycj\u0119 m\u0119\u017cczyzny, co symbolizowa\u0142o przej\u0119cie nazwiska m\u0119\u017cczyzny przez kobiet\u0119.<i> <\/i>W wielu wyst\u0119puj\u0105cych w zeszycie piosenkach wydarzenie to jest przedstawiane jako g\u0142\u00f3wne marzenie i ambicja kobiety.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Paradoksalnie jednak kobieta ulegaj\u0105ca seksualnym namowom m\u0119\u017cczyzny cz\u0119sto by\u0142a okre\u015blana jako \u201erozwi\u0105z\u0142a\u201d. Do\u015b\u0107 brutalnie i dobitnie daje temu wyraz utw\u00f3r autorstwa The Bill (najprawdopodobniej pseudonim) ze strony 33 brulionu. Wykonawca opisuje swoje ci\u0119\u017ckie dwa lata s\u0142u\u017cby militarnej w oczekiwaniu na powr\u00f3t do \u201enarzeczonej\u201d<i> <\/i>(tym s\u0142owem okre\u015blano kobiet\u0119 po rytualnym wr\u0119czeniu pier\u015bcionka, a przed \u201eza\u015blubinami\u201d)<i>. <\/i>Kobieta okazuje si\u0119 jednak niewierna oraz chora na \u015bmierteln\u0105 i nieuleczaln\u0105 w czasach przed Wielk\u0105 Zapa\u015bci\u0105 chorob\u0119 przenoszon\u0105 drog\u0105 p\u0142ciow\u0105.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><b>Ale z ciebie zrobi\u0142a si\u0119 szmata<\/b><\/p>\n<p><b>Da\u0142a\u015b dupy i teraz masz AIDS<\/b><\/p>\n<p>W tekstach datowanych na lata p\u00f3\u017aniejsze wyra\u017anie zwi\u0119ksza si\u0119 agresja, znikaj\u0105 zahamowania w artyku\u0142owaniu tre\u015bci dyskryminacyjnych, zawoalowanie ust\u0119puje bezpo\u015brednio\u015bci. Doskona\u0142y przyk\u0142ad stanowi tu piosenka ze stron 37 zatytu\u0142owana \u201eNa co komu dzi\u015b\u201d. Autorem tekstu jest Bogdan Olewicz, a kompozytorem i wykonawc\u0105 Jan Borysewicz \/ Lady Punk. Utw\u00f3r datowany na 1994 rok.<\/p>\n<p><span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><b>Sta\u0142a pod \u015bcian\u0105 s\u0105cz\u0105c kakao<\/b><\/p>\n<p><b>Kapela ci\u0119\u0142a walca na sze\u015b\u0107<\/b><\/p>\n<p><b>Spyta\u0142em skromnie: \u201eczy p\u00f3jdziesz do mnie?\u201d<\/b><\/p>\n<p><b>Kiwn\u0119\u0142a g\u0142ow\u0105 zgadzaj\u0105c si\u0119 (\u2026)<\/b><\/p>\n<p><b>Chcia\u0142em by\u0107 sob\u0105 za wielk\u0105 wod\u0105<\/b><\/p>\n<p><b>Na czekolad\u0119 poczu\u0142em ch\u0119\u0107<\/b><\/p>\n<p><b>By\u0142a nami\u0119tna, bardzo nieletnia<\/b><\/p>\n<p><b>I dobrze zna\u0142a refrenu sens<\/b><\/p>\n<p>Konkluduj\u0105c. Pozornie niezbyt obszerny \u201eZeszyt z piosenkami\u201d okazuje si\u0119 niezwykle cennym materia\u0142em pozwalaj\u0105cym zanalizowa\u0107 pozycj\u0119 i rol\u0119 kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie ko\u0144ca XX wieku starej ery. Powy\u017csza analiza z racji obj\u0119to\u015bci jest zaledwie wst\u0119pnym rysem, przyczynkiem do dalszych rozwa\u017ca\u0144.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Na koniec warto przypomnie\u0107, \u017ce samo staroangielskie s\u0142owo <i>text<\/i> (tekst) wywodzi si\u0119 z \u0142aci\u0144skiej formy przesz\u0142ej <i>texere<\/i>, co znaczy \u201etka\u0107\u201d. Zatem tekst jest tkanin\u0105,<b> <\/b>a tkanina tekstem. Autorka (lub autorki) by\u0142a wi\u0119c niczym staromityczna Arachne przedstawiaj\u0105ca nie\u015bwiadomie przemoc symboliczn\u0105 stosowan\u0105 wobec kobiet przed Wielk\u0105 Zapa\u015bci\u0105.<span class=\"Apple-converted-space\">&nbsp;<\/span>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wystawa indywidualna w Shefter Gallery&nbsp; Mistyfikacja etnograficzna&nbsp; Zeszyt z piosenkami \u201eZrobimy to same\u201d Link do&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2534,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2533"}],"collection":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2533"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2533\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2608,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2533\/revisions\/2608"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}