<\/p>\n
Poni\u017cej znajduje si\u0119 komentarz do moich dzia\u0142a\u0144 w ok\u00f3\u0142 wystawy “Materia Antropocenu” napisany ju\u017c z perspektywy kilku miesi\u0119cy po powrocie z Nairobi. Komentarz ten jest pr\u00f3b\u0105 zrozumienia sytuacji spo\u0142ecznej w tamtejszym regionie. Podczas pobytu w Nairobi mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce wcieli\u0142am si\u0119 w rol\u0119 badaczki, obserwatorki, uczestniczki zdarze\u0144 inicjowanych przeze mnie jednak nie daj\u0105cych si\u0119 zupe\u0142nie kontrolowa\u0107. Zosta\u0142am w nie wci\u0105gni\u0119ta, wzi\u0119\u0142am na siebie ogromn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 ale te\u017c i ryzyko. <\/span><\/p>\n Wystawa Materia Antropocenu by\u0142a prezentowana w Mathare Art Gallery w Matahre Valley w Nairobi. Zdj\u0119cia b\u0119d\u0105ce prac\u0105 Diany Lelonek oraz moje zosta\u0142y oprawione u lokalnych ramiarzy w centrum Nairobi. Pomaga\u0142 mi przy tym Justus Omondi, opiekun i zarz\u0105dca galerii mieszkaj\u0105cy w slumsie, nie oceniony mediator oraz po\u015brednik wszelkich dzia\u0142a\u0144 i wsp\u00f3\u0142pracy. Nast\u0119pnie wsp\u00f3lnie zawieli\u015bmy wystaw\u0119. Justus ma dobre oko, oraz bardzo du\u017ce wyczucie estetyki. Oczyw\u015bciie nie jest wykszta\u0142conym w tym kierunku m\u0119\u017cczyzn\u0105, co zupe\u0142nie nie przeszkadza mu w podejmowaniu decyzji wystawienniczych i organizacyjnych. Nast\u0119pnie sytuacja galeryjna zosta\u0142a przeniesiona do innych, codziennych kontekst\u00f3w. Kolokwialnie m\u00f3wi\u0105c wzi\u0119\u0142am j\u0105 na wycieczk\u0119, w podr\u00f3\u017c z Nairobi do odleg\u0142ego o 9 godzin drogi samochodem, le\u017c\u0105cego and Jeziorem Wiktorii, Kisumu. Pomys\u0142 na wypraw\u0119 wyszed\u0142 od Mothers, cz\u0142onki\u0144 sp\u00f3\u0142dzielni Cooperativa Ushirkia na wie\u015b\u0107 na tym, \u017ce przylatuj\u0119 po raz trzeci do Kenii. Mothers kojarz\u0105 moj\u0105 obecno\u015b\u0107 z <\/span>organizowaniem dla nich i ich dzieci wyjazd\u00f3w. Dotychczas odby\u0142y\u015bmy, podczas mojej pierwszego pobytu, ca\u0142odzienn\u0105 wizyt\u0119 wraz ze wsp\u00f3lnym posi\u0142kiem Muzeum Nairobi, za drugim razem <\/span>by\u0142y\u015bmy w Parku Safari i Giraffe Centre oraz na obiedzie. Wszystkie te atrakcje by\u0142y zlokalizowane w samym Nairobi i jego okolicach i koszt ich by\u0142 ca\u0142kowicie pokrywany przez Fundacj\u0119 Razem Pamoja. Jednak\u017ce pomys\u0142 podr\u00f3\u017cy z Nairobi do Kisumu by\u0142 bardzo \u015bmia\u0142y i ryzykowny. Jeje celem by\u0142o aby Mothers, mia\u0142y okazj\u0119 odwiedzi\u0107 swoje rodzinne domy znajduj\u0105ce si\u0119 w zachodniej cz\u0119\u015bci Kenii w pobli\u017cu Kisumu, chcia\u0142y te\u017c pozna\u0107 mnie ze swoimi rodzinami. Organizacja wyprawy dla 13 kobiet i ich dziewi\u0119ciorga dzieci nie by\u0142a \u0142atwa. Wybierali\u015bmy si\u0119 w obce poniek\u0105d rejony, zagro\u017ceniem mogli by\u0107 nie tylko ludzie kt\u00f3rzy mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 nas napa\u015b\u0107 i obrabowa\u0107 ale tak\u017ce policja, kt\u00f3ra ch\u0119tnie pobiera wysokie mandaty (albo \u0142ap\u00f3wki) czasem bez powodu. Podczas podr\u00f3\u017cy prace z wystawy by\u0142y eksponowane na postoju w g\u00f3rach, w domu Margaret oraz w domu Diany. U tej drugiej sta\u0142o si\u0119 to na jej wyra\u017an\u0105 pro\u015bb\u0119. Diana mia\u0142a nadziej\u0119, \u017ce wprowadzenie sztuki do jej domu odczyni z\u0142o jakie spotyka jej rodzin\u0119 od \u015bmieci matki. Dom w kt\u00f3rym pokazywa\u0142am prace zosta\u0142 niedawno odbudowany, poprzedni z dnia na dzie\u0144 poda\u0142 w ruin\u0119, zapad\u0142 si\u0119 kiedy matka Diany odesz\u0142a. Przestrze\u0144 w jakiej mieli\u015bmy okazj\u0119 go\u015bci\u0107 by\u0142a surowa, nie by\u0142o kanap ani sof, nie by\u0142o sto\u0142u, nie by\u0142o kuchni, nikt nie podj\u0105\u0142 nas posi\u0142kiem jak to mia\u0142o miejsce w trzech wcze\u015bniejszych domach. Odby\u0142 si\u0119 wernisa\u017c wraz z moim oprowadzaniem po napr\u0119dce zamontowanej ekspozycji. By\u0142o to chyba najbardziej wzruszaj\u0105ce <\/span>prze\u017cycie naszego wyjazdu. Ca\u0142a nasza podr\u00f3\u017c zosta\u0142a udokumentowana <\/span>fotograficznie i filmowo. Na wystawie mo\u017cna znale\u017a\u0107 kilkuminutowe video \u201eUshirika on holidays\u201d. Mo\u017cna zapyta\u0107, czy mia\u0142am prawo filmowa\u0107 kobiety i ich rodziny. Rozmawia\u0142am z Mothers o tym przed wyjazdem, i za ka\u017cdym razem kiedy odwiedzali\u015bmy kolejny dom, ponawia\u0142am to pytanie. Nie by\u0142o sprzeciw\u00f3w, wr\u0119cz przeciwnie rodzina ch\u0119tnie pozowa\u0142a z c\u00f3rkami do zdj\u0119\u0107. <\/span>Powsta\u0142y film oraz album z wyborem fotografii s\u0105 pami\u0105tk\u0105 z wyjazdu, kt\u00f3ra zosta\u0142a przekazana ka\u017cdej z kobiet. Taki by\u0142 zamys\u0142. Sprawi\u0107 przyjemno\u015b\u0107 Mothers a mnie przy okazji da\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wcielenia si\u0119 w artystk\u0119 etnografk\u0119 badaj\u0105c\u0105 materi\u0119 relacji mi\u0119dzy ludzkich w antropocenie. Bo o ile nie uda\u0142o si\u0119 fizycznie stworzy\u0107, \u017cadnej materii, to w tej pl\u0105taninie sieci relacji i zwi\u0105zk\u00f3w przesz\u0142o\u015bci kolonialnej, plemiennej z obecnym dzikim kapitalizmem widz\u0119 wielki ko\u0142tun, w\u0119ze\u0142 zamotany tak, \u017ce nie da si\u0119 rozpl\u0105ta\u0107. <\/span><\/p>\n Po powrocie prace wr\u00f3ci\u0142y do galerii, gdzie przeprowadzi\u0142am warsztaty z uczniami szko\u0142y w slumsie. By\u0142y to m\u0142ode osoby w wieku 14 lat. Opowiedzia\u0142am im o koncepcji wystawy, o poszczeg\u00f3lnych pracach a nast\u0119pnie poprosi\u0142am aby ka\u017cde z nich wybra\u0142o sobie jeden obiekt i wynios\u0142o go poza \u015bciany galerii, w przestrze\u0144 na wolnym powietrzu b\u0119d\u0105c\u0105 szkoln\u0105 sfer\u0105 edukacyjno rekreacyjn\u0105 stworzon\u0105 przy wsp\u00f3\u0142pracy studia architektonicznego Macieja Siudy oraz mieszka\u0144c\u00f3w Mathare Valley. W dzia\u0142aniu chodzi\u0142o o to, \u017ceby ka\u017cda osoba poczu\u0142a si\u0119 odpowiedzialna za jedn\u0105 prac\u0119, za to jak j\u0105 wyeksponuje i o niej opowie. Mog\u0142yby by\u0107 to autorskie komentarze uczni\u00f3w i uczennic, lub oparte na moim tek\u015bcie i wprowadzeniu. Chcia\u0142am ich \u201euw\u0142asnowolni\u0107\u201d odda\u0107 im w\u0142adz\u0119 oraz odpowiedzialno\u015b\u0107 bycia tymi kt\u00f3re i kt\u00f3rzy podczas przerwy opowiedz\u0105 kole\u017cankom i kolegom o pracach wisz\u0105cych w przestrzeni ich podw\u00f3rka szkolnego. To dzia\u0142anie zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c udokumentowane fotograficznie i filmowo. Spotka\u0142am si\u0119 z w\u0105tpliwo\u015bciami ludzi w Polsce co do etyczno\u015bci dzia\u0142a\u0144 podejmowanych przez Fundacj\u0119 w Mathare. Czy prowadzenie warsztat\u00f3w nie jest <\/span>nie jest powielaniem relacji kolonialnej, poniewa\u017c dzieci nie maj\u0105 poj\u0119cia o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie mo\u017cna stosowa\u0107 podw\u00f3jnych standard\u00f3w co do tego co wypada zaproponowa\u0107 dzieciom w szkole w Kenii a co zaproponujemy dzieciom w Polsce, nikt przecie\u017c nie powstrzymuje si\u0119 przed t\u0142umaczeniem dzieciom\/m\u0142odzie\u017cy w prostszy spos\u00f3b koncepcji wystawy tu w Europie, dlaczego mamy mie\u0107 z tym problem w Afryce? Tak samo jak bia\u0142e dzieci w Europie ich koledzy w Kenii nie maj\u0105 poj\u0119cia o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej, i cenzurowanie si\u0119 w zwi\u0105zku z tym nie ma sensu. Bowiem wychodzi na to \u017ce traktuje si\u0119 ich inaczej, jako dzieci specjalnej troski. A okazuje si\u0119, \u017ce uczniowie z Mathare byli bardzo zaanga\u017cowani oraz ch\u0119tni do tej wsp\u00f3\u0142pracy, by\u0142am nimi zachwycona. Na koniec naszego spotkania rozmawiali\u015bmy o innych zagro\u017ceniach, nie tylko ekologicznych, uczennice i uczniowie zrobili list\u0119, kt\u00f3ra pokazuje jak du\u017c\u0105 maj\u0105 one i oni \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce <\/span>s\u0105 podatni na: narkotyki, wczesne ci\u0105\u017ce, zara\u017cenie wirusem HIV, na przemoc, nisk\u0105samoocenne, bark wsparcia doros\u0142ych, z\u0142y wp\u0142yw gang\u00f3w, itd. Tych rzeczy raczej nie dowiemy si\u0119 od 14 latk\u00f3w w Polsce z t\u0105 edukacja jak\u0105 funduje nam nasze zorientowane katolicko i prawicowo pa\u0144stwo. Wydaje mi si\u0119 wr\u0119cz, \u017ce s\u0105 m\u0142odzie\u017c w Mathare okaza\u0142a si\u0119 bardziej dojrza\u0142a i \u015bwiadoma tego co si\u0119 w ok\u00f3\u0142 nich dzieje.<\/p>\n Co z tytu\u0142ow\u0105 materi\u0105 antropocenu? Jak ju\u017c wspomia\u0142am wcze\u015bniej nie uda\u0142o si\u0119 wytworzy\u0107 fizycznie \u017cadnej materii, jednak\u017ce wcielaj\u0105c si\u0119 w rol\u0119 etnografki przygl\u0105dam si\u0119 relacjom mi\u0119dzy ludzkim, kt\u00f3re tworz\u0105 tkank\u0119 poprzerastan\u0105 zale\u017cno\u015bciami, b\u0119d\u0105c\u0105 efektem na\u0142o\u017cenia si\u0119 na siebie w czasie – zale\u017cno\u015bci plemiennej, kolonializmu, postkolonializmu, kapitalizmu. Obserwacje moje by\u0142y i s\u0105 poparte lektur\u0105 Slivia Federici Witches, Witch-huting, Women<\/i>, Caroline Elkins Britain\u2019s Gulag Brutal end of Empire in Kenya, <\/i>bell hooks Teoria feministyczna Od marginesu do centrum<\/i>. Moje opinie zbudowane s\u0105 te\u017c na do\u015bwiadczeniu w pracy z Kenijkami i Kenijczykami, na rozmowach z moim kenijskim przyjacielem Brianem, jedynym kt\u00f3remu ufam oraz na tym co prze\u017cy\u0142am, co wsp\u00f3\u0142odczu\u0142am. Artystki, arty\u015bci maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, widz\u0105 i czuj\u0105 wi\u0119cej, to fizycznie boli. Z praca i byciem w Nairobii zwi\u0105zana by\u0142a <\/span>moja ci\u0105g\u0142a hu\u015btawka nastroj\u00f3w, od rado\u015bci do przera\u017cenia, ka\u017cdego dnia w\u0142a\u015bciwie p\u0142aka\u0142am, ze wzruszenia, bezsilno\u015bci, smutku, osamotnienia i poczucie bezsensu. Z czasem widzia\u0142am i rozumia\u0142am co raz wi\u0119cej, to jak tkanka spo\u0142eczna w jest potargana, zniszczona i s\u0142aba i nie dotyczy to tylko slumsu i dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o. Podr\u00f3\u017cuj\u0105c do Kisumu i widz\u0105c te pi\u0119kne wiejskie okolice oraz bardzo dobre, cho\u0107 skromne <\/span>warunki w jakich \u017cyj\u0105 tam ludzie zastanawia\u0142am si\u0119 co ich wygania z tego zielonego raju do slumsu w Nairobi? Na wsiach ludzie nie cierpi\u0105 g\u0142odu, wegetacja trwa ca\u0142y rok, ro\u015blinno\u015bci jest zielona i bujna. Zastanawia\u0142am si\u0119 te\u017c dlaczego w mie\u015bcie czu\u0107 wzajemn\u0105 wrogo\u015b\u0107 ludzi do siebie, dlaczego roi si\u0119 tam od stra\u017cnik\u00f3w w uniformach i z broni\u0105, dlaczego wszystkie budynki wolnostoj\u0105ce s\u0105 otoczone murem oraz drutem kolczastym.<\/p>\n Sta\u0142o si\u0119 to wszystko za spraw\u0105 udzia\u0142u bia\u0142ego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry skolonizowa\u0142 kraj, podczas budowy lini kolejkowej z Mombasy do Nairobi i dalej przep\u0119dzi\u0142 plemiona ich ziem, zamkn\u0105 ich rezerwatach, wprowadzi\u0142 kolejne wielkie z\u0142o jakim jest chrze\u015bcija\u0144stwo. Zamkn\u0105 w pa\u0144stwie wykre\u015blonym o\u0142\u00f3wkiem kartografa ponad trzydzie\u015bci plemion, kt\u00f3re od tamtej pory \u017cyj\u0105 w du\u017cym wzajemnym napi\u0119ciu na tle etnicznym. Wprowadzenie demokracji w kraju tak r\u00f3\u017cnicowanym etnicznie <\/span>od pocz\u0105tku generuje du\u017ce niepokoje i zamieszki podczas wybor\u00f3w. nNa koniec za\u015b, ten bia\u0142y bogaty cz\u0142owiek nie mog\u0105c odpu\u015bci\u0107 sobie ch\u0119ci dalszego wzbogacania si\u0119 kosztem Afryki, nama\u015bci\u0142 swoich skrytych sprzymierze\u0144c\u00f3w przyw\u00f3dcami w krajach, kt\u00f3re uzyska\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 prowadzi\u0142 nadal swoje interesy eksploatuj\u0105c ludzi oraz surowce naturalnie. W Afryce wmawia si\u0119 ludziom, \u017ce kapitalizm jest przysz\u0142o\u015bci\u0105, kiedy powszechnie juz wiadomo \u017ce kapitalizm si\u0119 ko\u0144czy, jest z\u0142em opartym na wyzysku s\u0142abszego i ch\u0119ci dominacji niewielkiej grupy ludzi nad innymi, prowadzi do rozwarstwienia spo\u0142ecznego. Pozycja kobiet jest podw\u00f3jnie z\u0142a, patriarchat wm\u00f3wi\u0142 m\u0119\u017cczyznom, \u017ce s\u0105 do tego by dominowa\u0107, tylko \u017ce w kapitalizmie m\u0119\u017cczy\u017cni z ubogich warstw spo\u0142ecznych nie s\u0105 w stanie zapewni\u0107 utrzymania swojej rodzinie, by\u0107 niekwestionowanymi panami o kt\u00f3rych zale\u017cy \u017cycie s\u0142abszych |(kobiet i dzieci) wy\u0142adowuj\u0105 swoj\u0105 frustracj\u0119 na kobietach, bij\u0105c je, gwa\u0142c\u0105c, poni\u017caj\u0105c, W ten spos\u00f3b jedynie mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 z\u0142udne poczucie g\u00f3rowania nad nimi. Kobiety za\u015b opr\u00f3cz obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z domem, zmuszone s\u0105 i\u015b\u0107 do (bardzo niskoop\u0142acanej) pracy. Haruj\u0105 w fabrykach, na ulicach sprzedaj\u0105c owoce a nierzadko tez swoje cia\u0142a. S\u0105 same odpowiedzialne za swoje dzieci. To b\u0119d\u0105ce efektem globalizacji zderzenie kapitalizm z bied\u0105 i nier\u00f3wno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 oraz patriarchatem jest tragiczne w skutkach dla najs\u0142abszych. Naczeln\u0105 ch\u0119ci\u0105, jest ch\u0119\u0107 dominacji. M\u0119\u017cczyzny nad kobiet\u0105, ale te\u017c cz\u0142onki\u0144 i cz\u0142onk\u00f3w jednego plemienia nad innym, to czu\u0107 we wzajemne relacjach, to badanie si\u0119 i strach przed zdradzeniem z jakiego plemienia si\u0119 pochodzi. Cho\u0107 cz\u0119sto rysy twarzy mog\u0105 zdradzi\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej. Ka\u017cdy kto dzier\u017cy cho\u0107 namiastk\u0119 w\u0142adzy nie waha si\u0119 jej u\u017cy\u0107, cho\u0107by przy kontroli przed wej\u015bciem do budynk\u00f3w, sklep\u00f3w nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o innych sytuacjach.<\/p>\n Skoro o w\u0142adzy mowa, podczas tego ostatniego pobytu w maju 2019 roku wykona\u0142am z Mothers koszulki z napisem Lady Boss. Ich historia wi\u0105\u017ce si\u0119 pewn\u0105 anegdot\u0105. <\/span><\/p>\n Latem 2016 roku do Polski przyjecha\u0142 Iddi Bashir, artysta z Nairobi, zwi\u0105zany z Fundacja Razem Pamoja. Mieli\u015bmy pracowa\u0107 nad wsp\u00f3lnym dzia\u0142aniem. Nie by\u0142o \u0142atwo, Iddi tytu\u0142owa\u0142 mnie LADY BOSS i tym samym narzuca\u0142 uk\u0142ad mi\u0119dzy nami, to ja mia\u0142am decydowa\u0107 i wymy\u015bla\u0107 projekt, on chcia\u0142 pozosta\u0107 narz\u0119dziem w moich r\u0119kach. Wsp\u00f3lna praca, na partnerskich zasadach nie by\u0142a mo\u017cliwa. U\u015bwiadomi\u0142o mi to jak trudno jest wyj\u015b\u0107 poza narzucon\u0105 przez kolonizator\u00f3w relacj\u0119, bia\u0142a kobieta automatycznie staje LADY BOSS, cho\u0107 wcale nie chce ni\u0105 by\u0107. Iddi jest artyst\u0105, by\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej w Europie, ma otwarty umys\u0142, ale nadal tkwi w wy\u017cej nakre\u015blonym szablonie. Niestety tym bardziej tkwi w nim przeci\u0119tny mieszkaniec Kenii, co rzutuje na metody, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci pracy oraz wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy nami. Relacje w spo\u0142ecze\u0144stwie ustalone by\u0142y w spos\u00f3b autorytatywny, tak ju\u017c zosta\u0142o. W szkole, nauczyciel m\u00f3wi, a potem za nim klasa powtarza. Tak wygl\u0105da spos\u00f3b edukacji. Tak wygl\u0105da to te\u017c w innych dziedzinach, ch\u0119\u0107 wyznaczenia bossa i podporz\u0105dkowanie si\u0119 mu. Boss bierze odpowiedzialno\u015b\u0107, planuje, podejmuje decyzje i ryzyko. Ja te\u017c niejako si\u0142\u0105 sta\u0142am si\u0119 Lady Boss. Niestety tak jest, \u017ce kto\u015b nim\/ni\u0105 musi by\u0107, nie jest wdzi\u0119czna rola zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie przesz\u0142o\u015bci kolonialnej, jednak inaczej nic si\u0119 nie wydarzy, plany nie zostan\u0105 zrealizowane. Wielokrotnie mia\u0142am olbrzymie poczucie frustracji, kiedy osoby sp\u00f3\u017ania\u0142y si\u0119 na um\u00f3wione spotkanie po kilka godzin \u017ceby mnie poinformowa\u0107 \u017ce nie nie za\u0142atwi\u0142y, kiedy \u017c\u0105dano ode mnie pieni\u0119dzy tylko dlatego \u017ce jestem bia\u0142a, kiedy pieni\u0105dze powierzane innym by\u0142 defraudowane. Nie raz pracuj\u0105c w slumsie czu\u0142am si\u0119 zagro\u017cona, czu\u0142am \u017ce nie mog\u0119 nikomu ufa\u0107, \u017ce nikogo nie obchodz\u0119 jako osoba, \u017ce jestem tylko \u017ar\u00f3d\u0142em got\u00f3wki. Oczywi\u015bcie rozumiem powody dlaczego tak jest. Rozumiem co wydarzy\u0142o si\u0119 tkance spo\u0142ecznej, jak bardzo zosta\u0142a ona zaburzona dlatego jednym utopijnym rozwi\u0105zaniem jak\u0105 widz\u0119, to pozostawienie Afryki w spokoju. Mo\u017ce si\u0119 zaleczy. Ale wracaj\u0105c do Mothers i koszulek LADY BOSS. By\u0142am w Nairobi kilkukrotnie, za ka\u017cdym razem podejmuj\u0105c dzia\u0142ania z tamtejsz\u0105 zrzeszaj\u0105c\u0105 kobiety Sp\u00f3\u0142dzielni\u0105 Cooperativa Ushirika, Oferowana przez sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 nauka umiej\u0119tno\u015bci, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zyskania samo\u015bwiadomo\u015bci i usamodzielnienia si\u0119, s\u0105 dla cz\u0142onki\u0144 narz\u0119dziami do stania si\u0119 \u201epaniami samych siebie\u201d. Symbolicznie w ramach jednego z naszych wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144, odda\u0142am tamtejszym kobietom tytu\u0142 LADY BOSS, a one go ch\u0119tnie przyj\u0119\u0142y. Ten gest przyj\u0105\u0142 posta\u0107 prostych bia\u0142ych T-shirt\u00f3w na kt\u00f3re ka\u017cda z cz\u0142onki\u0144 naszy\u0142a has\u0142o. Kobiety nosi\u0142y go podczas wernisa\u017cu oraz wsp\u00f3lnego ta\u0144ca przed Mathare Art Gallery, w pewien spos\u00f3b manifestuj\u0105c rodz\u0105c\u0105 si\u0119 samo\u015bwiadomo\u015b\u0107. Poni\u017cej przytocz\u0119 cytat z ksi\u0105\u017cki Anandy Devi Ewa ze swych zgliszcz,<\/i> ukazuj\u0105cej rzeczywisto\u015b\u0107 peryferyjnej dzielnicy-getta stolicy Mauritiusa, Port Louis. Fragment ten m\u00f3wi dobitnie o pozycji kobiet w wielu by\u0142ych koloni ach wykorzystywanych obecnie, ponownie przez kapitalizm,<\/p>\n bo to tam znajduj\u0105 si\u0119 szwalnie topowych marek odzie\u017cowych.<\/p>\n (\u2026) m\u0105\u017c przesiedzia\u0142 bezproduktywnie ca\u0142y dzie\u0144 przy oknie i z\u0142o\u015bci si\u0119 teraz na wracaj\u0105c\u0105 z pracy \u017con\u0119, odpowiedzialn\u0105 za utrzymanie rodziny, domagaj\u0105c si\u0119 od niej przyrz\u0105dzenia posi\u0142ku. (\u2026) mimo \u017ce role spo\u0142eczne w ma\u0142\u017ce\u0144stwie diametralnie si\u0119 zmieni\u0142y (to \u017cona, a nie m\u0105\u017c, jest jedynym \u017cywicielem rodziny|), ostatecznie \u017cona i tak pozostaje niewolnic\u0105 m\u0119\u017ca, z tym \u017ce teraz jest r\u00f3wnie\u017c niewolnic\u0105 swego pracodawcy. Zam\u0119\u017cna kobieta znajduje si\u0119 wi\u0119c zawsze na dole hierarchii.<\/i><\/p>\n Tak wi\u0119c, czarnosk\u00f3ra kobieta zosta\u0142a najbardziej poni\u017cona przez proces kolonizacji, jej status pozostaje nadal z\u0142y w obecnym dzikim kapitalizmie. Potrzeba na pewno d\u0142ugiej pracy i czasu, aby czarne kobiety realnie zosta\u0142y uznane nie tylko przez m\u0119\u017cczyzn, ale te\u017c przez siebie same za LADY BOSS. <\/span><\/p>\n Pisz\u0119 o tym, gdy\u017c Sylvia Federici wskazuje na \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek post\u0119powania Europejczyk\u00f3w z tubylcami w nowo podbitych koloniach oraz traktowania kobiet w Europie. Uwa\u017ca ona, \u017ce w XVI wieku na starym kontynencie niezale\u017cno\u015b\u0107 kobiet zosta\u0142a ograniczona i zosta\u0142y one sprowadzone do roli reproduktorek oraz stra\u017cniczek domowego porz\u0105dku, by zaspokoi\u0107 potrzeby akumulacji pierwotnej rozwijaj\u0105cego si\u0119 w\u00f3wczas wczesnego kapitalizmu. Uwa\u017ca ona, \u017ce moment ten nale\u017cy uzna\u0107 za najwa\u017cniejszy w procesie rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa kapitalistycznego i formowania nowoczesnego proletariatu. Okres dwustu lat \u201epolowa\u0144 na czarownice\u201d by\u0142 czasem, od kt\u00f3rego rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 spo\u0142eczna degradacja kobiet. I w ten spos\u00f3b powinien by\u0107 dzisiaj postrzegany. Dotychczas palenie kobiet na stosie i by\u0142o traktowane wr\u0119cz jako element folkloru. Historycy m\u0119scy nie przywi\u0105zywali wi\u0119kszej wagi do tego zjawiska. Dopiero ruch feministyczny, jak czytamy u Federici, odkry\u0142, \u017ce <\/i>powodem palenia kobiet na stosach oraz poddawania ich najokrutniejszym torturom by\u0142 strach przed ich si\u0142\u0105 i zagro\u017ceniem dla hierarchii w\u0142adzy. Te dwie\u015bcie lat wojny prowadzonej przeciw kobietom by\u0142o punktem zwrotnym w ich historii w Europie, dlatego nale\u017cy wci\u0105\u017c do tego wraca\u0107, aby zrozumie\u0107 panuj\u0105c\u0105 nadal mizogini\u0119, charakteryzuj\u0105c\u0105 relacje mi\u0119dzy kobietami a m\u0119\u017cczyznami. Z kobietami afryka\u0144skimi jeste\u015bmy po\u0142\u0105czone zatem represjami ze strony bia\u0142ego m\u0119\u017cczyzny. Tak samo jak nasze przodkinie w Europie , pozycja afryka\u0144skich kobiet zosta\u0142a zdegradowana w strukturze spo\u0142ecznej wraz z kolonizacj\u0105 kontynentu. Niestety, na tym \u00f3w proces si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce czasy kiedy kobiety palono na stosach, odesz\u0142y w zapomnienie, \u017ce by\u0142y wynikiem zacofania i jedynie epizodem. Niestety, to nieprawda, polowania na czarownice na nowo rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w Afryce w latach 1980-1990 i Federici widzi ich bliski zwi\u0105zek z rozwojem kapitalizmu w by\u0142ych koloniach europejskich. Bank \u015awiatowy w ramach tak zwanej pomocy, zach\u0119ca do komercjalizacji ziem w Afryce, co powoduje rozpad lokalnych spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3re dot\u0105d wsp\u00f3lnie korzysta\u0142y z p\u00f3l pod upraw\u0119. Na skutek tych dzia\u0142a\u0144 starsze osoby zostaj\u0105 wyrzucone poza nawias spo\u0142eczny , g\u0142\u00f3wnie kobiety kt\u00f3re broni\u0105 \u201enie-kapitalistycznych\u201d form korzystania z ziemi. Jak czytamy u Federci: <\/span><\/p>\n In other words, the battle is waged on women\u2019s bodies, because women are seen as a the main agents of resistance to the expansion of the cash economy and, as such, as useless individuals, selfishly monopolizing resources that the youth could use. From this viewpoint, the present witch hunts, no less then ideology that the World Bank promotes with regard to land, represent a complete perversion of the traditional conception of value creation, which is symbolized by the contempt that witch hunters display for the bodies of older women, whom, in Zambia, they have at times derided as \u201asterile vaginas<\/i>\u2019 <\/span><\/p>\n Pogarda i brak szacunku dla starszych, m\u0105drych, samotnych kobiet, kt\u00f3re stoj\u0105 na drodze do ca\u0142kowitej komercjalizacji wszystkich dziedzin \u017cycia spo\u0142ecznego czy nie brzmi to przera\u017caj\u0105co znajomo?<\/p>\n <\/p>\n Ushirika on Holidays<\/p>\n https:\/\/vimeo.com\/384057914<\/a><\/p>\n Workshops with students <\/p>\n