{"id":2669,"date":"2022-04-12T09:08:16","date_gmt":"2022-04-12T07:08:16","guid":{"rendered":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/?p=2669"},"modified":"2022-04-12T09:13:09","modified_gmt":"2022-04-12T07:13:09","slug":"eleonorze-krystynie-halinie-i-annie-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/?p=2669","title":{"rendered":"Eleonorze, Krystynie, Halinie i Annie 2020"},"content":{"rendered":"Prace zrealizowane na wystaw\u0119 jubileuszow\u0105 60 lecia powstania Centralnego Muzeum W\u0142\u00f3kiennictwa w \u0141odzi – Dzia\u0142y otwarte\/Dzia\u0142y zamkni\u0119te. Znalaz\u0142y si\u0119 w cz\u0119\u015bci wystawy dotycz\u0105cej tkaniny artystycznej, by\u0142y inspirowane tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Eleonory Pluty\u0144skiej.  Trzy tkaniny podw\u00f3jne Eleonorze<\/i>, Krystynie<\/i>, Halinie<\/i> i<\/i> Annie, <\/i>o wymiarach oko\u0142o 250 \u00d7 140 cm, zosta\u0142y wykonane wed\u0142ug moich projekt\u00f3w. <\/p>\n

W tkaninach tych, kt\u00f3re powsta\u0142y dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu tkaczek z Podlasia, Pani Bernardy Ro\u015b\u0107 oraz Pani Lucyny K\u0119dzierskiej, s\u0105 zawarte teksty pochodz\u0105ce z publikacji Centralnego Muzeum W\u0142\u00f3kiennictwa w \u0141odzi, jednak\u017ce z naniesion\u0105 korekt\u0105 w celu wprowadzenia feminatyw\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne prace, powsta\u0142e w 2020 roku, s\u0105 wi\u0119c pr\u00f3b\u0105 spojrzenia na przesz\u0142o\u015b\u0107. Chcia\u0142am r\u00f3wnie\u017c, aby sta\u0142y si\u0119 pretekstem do rozmowy na temat powod\u00f3w, jakie stoj\u0105 za tym, \u017ce kobiety przyjmowa\u0142y m\u0119skie tytu\u0142y, jak bardzo by\u0142o to zwi\u0105zane z aspiracjami do bycia uznanymi w \u017cyciu publicznym. Nazwy funkcji tak przyziemnych, jak sprz\u0105taczka czy kucharka oraz tkaczka, kobieta wiejska by\u0142y sfeminizowane, podczas gdy dzia\u0142anie kobiet w sztuce wysokiej wymaga\u0142o tytu\u0142owania ich nazwami: artysta plastyk, dyrektor, kurator itd.<\/p>\n

Jako cz\u0119\u015b\u0107 mojego projektu na wystaw\u0119 jubileuszow\u0105 Centralne Muzeum W\u0142\u00f3kiennictwa w \u0141odzi zdecydowa\u0142o si\u0119 wprowadzi\u0107 zmiany dotycz\u0105ce nazw zawod\u00f3w i funkcji os\u00f3b w ca\u0142ej instytucji, dodaj\u0105c aneks do statutu, kt\u00f3ry dawa\u0142 pracowniczkom i pracownikom mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru preferowanej nazwy. Cz\u0119\u015bci\u0105 tej inicjatywy by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wyk\u0142ad j\u0119zykoznawczymi na temat zasad pisowni oraz s\u0142owotw\u00f3rstwa, kt\u00f3ry mia\u0142 przybli\u017cy\u0107 argumenty za tym, \u017ce stosowanie feminatyw\u00f3w nie jest czym\u015b dziwnym, ale wynika ze specyfiki naszego j\u0119zyka. <\/span><\/p>\n

Podczas realizacji koncepcji mojej cz\u0119\u015bci wystawy \u2013 Twory ich fantazji s\u0105 niezwyk\u0142e<\/i> \u2013 interesowa\u0142a mnie figura tw\u00f3rczyni:<\/p>\n

(\u2026) kobiety dokonuj\u0105cej przekrocze\u0144, zaw\u0142aszczaj\u0105cej m\u0119ski obszar dzia\u0142ania, uzurpuj\u0105cej sobie prawo do obcego terytorium. Poj\u0119cie kobiety-tw\u00f3rczyni zosta\u0142o wi\u0119c obci\u0105\u017cone znaczeniami zwi\u0105zanymi z byciem niebezpieczn\u0105, byciem zagro\u017ceniem dla innych, byciem niczym \u015bmierciono\u015bna paj\u0119czyca.<\/p>\n

Dlaczego wybra\u0142am metod\u0119 tkaniny podw\u00f3jnej? Zafascynowa\u0142y mnie jej ograniczenia i zasady, kt\u00f3re tym samym prowadz\u0105 i konstruuj\u0105 projekt. Tkanina podw\u00f3jna, zwana te\u017c dwuosnowow\u0105, jest prastar\u0105 technik\u0105, kt\u00f3ra niegdy\u015b wyst\u0119powa\u0142a r\u00f3wnie\u017c w Peru oraz Meksyku, a obecnie prze\u017cywa sw\u00f3j renesans. Metody jej wytwarzania znane s\u0105 tkaczkom zamieszkuj\u0105cym okolice Janowa na Podlasiu. Postaci\u0105 kluczow\u0105 dla odzyskania metody tkaniny podw\u00f3jnej by\u0142a, jak wspomnia\u0142am, Eleonora Pluty\u0144ska, kt\u00f3ra ju\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 przeszukiwa\u0142a strychy podlaskich dom\u00f3w w nadziei na znalezienie starych dywan\u00f3w oraz makat tkanych metod\u0105 tkaniny podw\u00f3jnej. Co wi\u0119cej, Pluty\u0144ska odszuka\u0142a osoby, kt\u00f3re jeszcze pami\u0119ta\u0142y t\u0119 metod\u0119 pracy, i sama rozpocz\u0119\u0142a nauk\u0119 techniki, aby m\u00f3c j\u0105 przekazywa\u0107 dalej, wskrzesza\u0107 j\u0105 na tych terenach, gdzie niegdy\u015b by\u0142a bardzo popularna. Eleonora Pluty\u0144ska wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z tkaczkami wiejskimi, tworz\u0105c wok\u00f3\u0142 siebie zesp\u00f3\u0142 os\u00f3b, kt\u00f3re pokocha\u0142y zar\u00f3wno j\u0105, jak i lansowan\u0105 przez ni\u0105 metod\u0119. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dzi\u0119ki tej technice tkanina stwarza si\u0119 sama, z niczego, podczas tkania jest komponowana bezpo\u015brednio na kro\u015bnie tkackim. Jak pisze sama Pluty\u0144ska:<\/p>\n

Wr\u00f3ci\u0142am na wie\u015b, zamieszka\u0142am w cha\u0142upie, pracowa\u0142y\u015bmy wsp\u00f3lnie z kobietami wiejskimi. By\u0142o to jakby wzajemne dope\u0142nianie si\u0119, wsp\u00f3\u0142praca, wzajemna wymiana, uczenie si\u0119 od siebie nawzajem. Odwieczne Prawa i Zasady ods\u0142aniaj\u0105 swoje oblicze, ale trzeba je by\u0142o \u015bwiadomie wypatrzy\u0107 i zdefiniowa\u0107. Jako antidotum degeneracji sztuki na wsi pos\u0142u\u017cy\u0142 mi postulat pracy tw\u00f3rczej \u201ez g\u0142owy\u201d. Kaza\u0142am komponowa\u0107 na warsztacie, bez \u017cadnych wzor\u00f3w i rysunk\u00f3w, z tworzywa technicznych mo\u017cliwo\u015bci. Przypatrywa\u0142am si\u0119 procesowi powstawania dzie\u0142a sztuki w jego naturalnych warunkach. P\u00f3\u017aniej, kiedy by\u0142am ju\u017c profesorem, stara\u0142am si\u0119 uczniom moim w Akademii te naturalne warunki odtworzy\u0107. <\/span><\/p>\n

Eleonora Pluty\u0144ska bezsprzecznie by\u0142a pomostem \u0142\u0105cz\u0105cym sztuk\u0119 ludow\u0105 ze sztuk\u0105 artyst\u00f3w i artystek kszta\u0142conych na akademiach i prezentuj\u0105cych p\u00f3\u017aniej swoje prace na wystawach o \u015bwiatowej skali, mi\u0119dzy innymi w Lozannie w 1962 roku. To w\u0142a\u015bnie tam polskie tkaniny wywo\u0142a\u0142y niema\u0142e poruszenie, charakteryzowa\u0142a je bowiem zmys\u0142owo\u015b\u0107, tr\u00f3jwymiarowo\u015b\u0107, organiczno\u015b\u0107 i to odr\u00f3\u017cnia\u0142o je od tkanin wywodz\u0105cych si\u0119 z tradycji zachodniej. Polska metoda nios\u0142a ze sob\u0105 pomieszanie gatunk\u00f3w, ideowo sprzeczne z hierarchi\u0105 sztuk, jak\u017ce wa\u017cn\u0105 w krajach \u0142aci\u0144skich, gdzie umys\u0142 g\u00f3ruje nad materi\u0105.<\/p>\n

Inspiruj\u0105c si\u0119 tym niepokornym duchem, bliskim raczej naturze, a nie oku i umys\u0142owi, i zawierzaj\u0105c tym samym intuicji w tworzeniu, wykona\u0142am na szyde\u0142ku posta\u0107 pochodz\u0105c\u0105 z ciemnych obszar\u00f3w pod\u015bwiadomo\u015bci, budz\u0105cych l\u0119k i odraz\u0119, b\u0119d\u0105c\u0105 uosobieniem wypartych pragnie\u0144 i pop\u0119d\u00f3w, ujarzmionych w kobiecie przez kultur\u0119. W wystawie poruszam zjawisko tekstu kobiecego oraz zagadnienie odzyskania przez kobiety g\u0142osu i widoczno\u015bci, ich wej\u015bcia w teksty kultury, z kt\u00f3rych by\u0142y przez wieki usuwane. Jak m\u00f3wi Marysia Lewandowska w rozmowie z Mart\u0105 Kowalewsk\u0105: <\/span><\/p>\n

(\u2026) tkanina d\u0142ugo cierpia\u0142a jako medium w historii sztuki ze wzgl\u0119du na jej zwi\u0105zek z \u201edomowo\u015bci\u0105\u201d i w\u0105sko rozumian\u0105 kobieco\u015bci\u0105. Kojarzona z \u201eprac\u0105 r\u0119czn\u0105 kobiet\u201d by\u0142a marginalizowana w systemie akademickiego podzia\u0142u na malarstwo, rze\u017ab\u0119 i grafik\u0119.<\/p>\n

Poni\u017cej om\u00f3wi\u0119 prace znajduj\u0105ce si\u0119 na wystawie, zar\u00f3wno mojego autorstwa, jak i te, kt\u00f3re wybra\u0142am z kolekcji w celu zbudowania sp\u00f3jnej narracji.<\/p>\n

Trzy tkaniny podw\u00f3jne: Eleonorze<\/i>, Krystynie<\/i>, Halinie i Annie<\/i> (prace wskazane jako dzie\u0142a wynikaj\u0105ce z art. 219 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.) otwieraj\u0105ce prezentacj\u0119 zosta\u0142y wykonane z mojej inicjatywy i wed\u0142ug mojego pomys\u0142u przez tkaczki z Janowa \u2013 Bernard\u0119 Ro\u015b\u0107 i Lucyn\u0119 K\u0119dziersk\u0105. Znajduj\u0105 si\u0119 na nich fragmenty tekst\u00f3w ze starszych publikacji Centralnego Muzeum W\u0142\u00f3kiennictwa w \u0141odzi, m\u00f3wi\u0105ce o kobietach artystkach oraz pracowniczkach Muzeum. Zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119, \u017ce teksty te charakteryzuje brak konsekwencji w stosowaniu \u017ce\u0144skich ko\u0144c\u00f3wek: im wy\u017csze w hierarchii stanowisko, tym cz\u0119\u015bciej kobiety tytu\u0142owa\u0142y si\u0119 po m\u0119sku. Feminatyw\u00f3w u\u017cywa\u0142y do opisania mniej presti\u017cowych funkcji. Z okazji jubileuszu wyda\u0142o mi si\u0119 konieczne zwr\u00f3cenie na to uwagi oraz zrozumienie przyczyny tego stanu rzeczy. Panowa\u0142o \u2013 i nadal panuje \u2013 przekonanie, \u017ce feminatywy brzmi\u0105 mniej powa\u017cnie. Jednak gdy zaczniemy je stosowa\u0107 i si\u0119 do nich przyzwyczai\u0107, z czasem stan\u0105 si\u0119 czym\u015b zupe\u0142nie normalnym. Na potrzeby wystawy zaprojektowa\u0142am trzy tkaniny \u2013 rysunek zawiera\u0142 tylko tekst oraz kolorystyk\u0119, a wielko\u015b\u0107 i proporcje liter, jak r\u00f3wnie\u017c motyw znajduj\u0105cy si\u0119 na bordiurze zosta\u0142y uzale\u017cnione od decyzji tkaj\u0105cych Pa\u0144. Ich subiektywn\u0105 decyzj\u0105 by\u0142o umieszczenie tam motyw\u00f3w z tkanin Eleonory Pluty\u0144skiej Zwierz<\/i>, Abrakadabra<\/i> oraz Festiwal<\/i>. <\/span><\/p>\n

Eleonora Pluty\u0144ska, artysta plastyk artystka plastyczka<\/strong>, emerytowany profesor emerytowana profesora<\/strong>, wieloletni i zas\u0142u\u017cony pedagog wieloletnia i zas\u0142u\u017cona pedago\u017cka<\/strong> ASP w Warszawie.<\/p>\n

Krystyna Kondratiukowa, historyk historyczka<\/strong> sztuki i krytyk krytyczka<\/strong> by\u0142a inicjatork\u0105 i organizatorem organizatork\u0105<\/strong>, a nast\u0119pnie dyrektorem dyrektork\u0105<\/strong> (1960-1976) Muzeum Historii W\u0142\u00f3kiennictwa.<\/p>\n

Halina Jurga zosta\u0142a wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni\u0105<\/strong>, koordynatorem koordynatork\u0105<\/strong> i pilotem pilotk\u0105<\/strong> przygotowywanych wystaw. Anna Meyro, pierwszy kierownik pierwsza kierowniczka<\/strong> Pracowni Konserwacji Tkanin <\/p>\n

Z tego, co wiem, m\u00f3j projekt wywo\u0142a\u0142 du\u017cy ferment we wsiach w okolicach Janowa. Jedna z tkaczek odm\u00f3wi\u0142a podj\u0119cia si\u0119 pracy ze wzgl\u0119du na temat zmian zachodz\u0105cych w j\u0119zyku, w jej opinii niewa\u017cny i niepotrzebny. Ca\u0142o\u015b\u0107 koncepcji by\u0142a szeroko dyskutowana przez lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/p>\n

Mo\u017cna zatem zauwa\u017cy\u0107 du\u017cy op\u00f3r w kwestii wprowadzania zmian do j\u0119zyka, nawet tych, kt\u00f3re maj\u0105 przywraca\u0107 kobietom podmiotowo\u015b\u0107, czyni\u0107 je widzialnymi oraz docenionymi, sprawi\u0107, by nie musia\u0142y one u\u017cywa\u0107 m\u0119skich nazw zawod\u00f3w i funkcji, \u017ceby sta\u0107 si\u0119 wa\u017cnymi i obecnymi w \u017cyciu publicznym. Lecz paradoksalnie te same tkaczki s\u0105 otwarte na nowe s\u0142owa, pochodz\u0105ce z j\u0119zyka japo\u0144skiego, zwi\u0105zane z tkaninami dwuosnowowymi. W ostatnich latach bowiem wzros\u0142o zainteresowanie Japo\u0144czyk\u00f3w t\u0105 metod\u0105 oraz zacie\u015bni\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy obiema spo\u0142eczno\u015bciami.<\/p>\n

Chcia\u0142am zaznaczy\u0107, \u017ce w tym przepisywaniu i poprawianiu tekstu nie chodzi o krytyk\u0119 samej autorki, tylko o pisanie na nowo, w nowym wsp\u00f3\u0142czesnym duchu i j\u0119zyku, tak aby w procesie analizy przesz\u0142o\u015bci lepiej m\u00f3c zrozumie\u0107 tera\u017aniejszo\u015b\u0107. Wystawa jubileuszowa zdaje si\u0119 do tego idealn\u0105 okazj\u0105.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prace zrealizowane na wystaw\u0119 jubileuszow\u0105 60 lecia powstania Centralnego Muzeum W\u0142\u00f3kiennictwa w \u0141odzi – Dzia\u0142y…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2670,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2669"}],"collection":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2669"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2676,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2669\/revisions\/2676"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/malgorzatamarkiewicz.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}