Ciepło – Zimno
Ciepło – Zimno
Obiekty, akcja w przestrzeni publicznej

Ciepło-zimno
Pochodząca z 2004 roku instalacją ciepło-zimno, którą zrealizowałam w zabytkowym renesansowym Pałacu Potockich przy Rynku Głównym w Krakowie. Działanie polegało na ułożeniu kolorowej mozaiki pomiędzy tralkami balustrady okalającej dziedziniec na pierwszym piętrze budynku. Mozaika została stworzona z używanych ubrań, przyniosłam je do białego, zimnego, będącego kwintesencją męskiej architektury projektowanej dla oka, pałacu. Praca ta wskazywała na nierówności w reprezentacji kobiet i mężczyzn w historii architektury. Kobiety były zaledwie dopuszczane do zajęcia się wystrojem wnętrz, ale już nie do projektowania budynków. Nawet Bauhaus, który wstępnie zakładał otwartość w przyjmowaniu na studia kobiet i mężczyzn, zarezerwował dla tych drugich bardziej prestiżowe kierunki, jak malarstwo, rzeźba i przede wszystkim architektura, kobiety dopuszczając zaledwie do tkactwa oraz dekoracji wnętrz. Architekt był mężczyzną.
Używane ubrania, podarowane przez znajomych, utkałam pomiędzy tralkami balustrady dziedzińca. Ociepliłam fizycznie oraz wizualnie zimną architekturę. To, co niskie, bliskie ciału, nasączone jego zapachem oraz płynami, stało się materiałem pracy kobiety. Miękkim atakiem na zastany porządek. Słabym oporem przeciwko jego trwałości. Pozorna dekoracyjność kryła w sobie potencjał rebelii i ataku. Jak się okazało, te kolorowe szmatki mogły zagrodzić architekturze. Tralki zostały wykonane z piaskowca, w razie deszczu i zbyt dużej wilgotności ubrania mogły je zabarwić. Wizualna interwencja, miękka, nieagresywna, bez przemocy mogła „zniszczyć” to, co starano się zachować nienaruszone przez kilka wieków.
W renesansie ciało męskie było utożsamiane z ciałem ludzkim i uważane za idealne, stało się wzorem i metaforą dla idealnych miast i budynków pochodzących z tamtej epoki, dla architektury czystej, projektowanej dla oka, planowanych przestrzeni będących pod ścisłą kontrolą architekta, a nie żywych organizmów. Diana Agrest pisze, że męski antropomorfizm był naczelnym systemem zachodniej architektury, już od Witruwiusza. Kontrolowaną, czystą przestrzeń uważano za męską, a tę zanieczyszczoną ciałami, niekontrolowaną, zakurzoną i noszącą ślady codzienności za przynależną kobiecie. Pisała o tym Gulsum Baydar w Figures of wo/man in contemporary architectural discourse. Takie wartościowanie jest spójne z ogólnym stosunkiem patriarchalnej władzy do tego, co ciemne, występne i diabelskie. Od XVI wieku wszelkie formy nieposłuszeństwa oraz niezależności kobiet były zdecydowanie piętnowane, a pokazowe procesy czarownic w czasach renesansu miały je do tego zniechęcić.
w 2004 pisałam o tym tak:
Obiekty, akcja w przestrzeni publicznej. Projekt składał się z dwóch części: „miękkiej” ingerencji w Pałac Potockich (na krakowskim Rynku Głównym) i papierowych ubrań umieszczonych w gablotach reklamowych w przejściu podziemnym przy Dworcu Głównym w Krakowie.
Pałac Potockich został „zanieczyszczony” używanymi ubraniami: pomiędzy tralkami zrobiono kolorową mozaikę z ubrań. Natomiast przejście podziemne „obdarowano” sztuką – białymi, papierowymi obiektami o subtelnej, delikatnej fakturze koronki. Prace umieszczono w gablotach reklamowych zapełnionych zazwyczaj krzykliwymi plakatami. Kolekcję „papierowych ubrań” tworzył tekst układający się w kształty: spódnicy, sukienki, spodni i podkoszulka. W spódnicę wpisano tekst wiersza Faith Wilding – Waiting, w sukienkę reklamę płatków kukurydzianych z Vogue’a, w spodnie tytuł pracy Wolfganga Welsha – Estetyka i antyestetyka, a w podkoszulek fragment książki Dlaczego dziecko gotuje się w mamałydze Aglaji Veteranyi.
Wymienione części garderoby, wypełnione cytatami, sugerują „ubieranie” człowieka w tekst kulturowy. Odzież funkcjonuje tutaj jako „produkt, wytwór” kultury oraz rzecz, na podstawie której dokonywana jest również identyfikacja płci: kobieta – mężczyzna.
Praca jest próbą dialogu artystki z przypisaniem, z kulturą. Jednocześnie stanowi polemikę ze stereotypami myślenia. Jest to projekt o poszukiwaniu tożsamości i o bezdomności w tym dążeniu.


English